Газон яшелләндерү эшләренең мөһим өлеше булып тора, һәм газон каплавы заманча яшелләндерү дәрәҗәсен бәяләү өчен мөһим күрсәткечләрнең берсе булып тора. Газон үсемлекләре, нигездә, җирне каплаган түбән үсемлекләргә карый. Аларны зур мәйданлы тигез яки бераз дулкынлы үләнлекләр булдыру өчен кулланырга мөмкин. Алар яшелләндерү мохитен һәм яшелләндерү дәрәҗәсен билгеләүче мөһим шартларның берсе. Газон - кешеләрнең паркларда, бакчаларда, скверларда, урамнарда, зоопаркларда, ботаника бакчаларында, күңел ачу паркларында, мәктәпләрдә, хастаханәләрдә һ.б. ял итү һәм килү урыны гына түгел, ә аны спорт мәйданчыклары, аэропортлар, дамбалар, елгалар, тимер юллар, автомобиль юллары һәм авышлыкларны саклау өчен дә кулланырга мөмкин. Бу - яхшы туфраклы өслек үсемлекләре.
1 Газон стандартын сайлау
Газонны яшелләндерү ысулын сайлау утырту урыны шартларына, газонның функциональ үзенчәлекләренә һәм үлән төрләренең биологик гадәтләренә бәйле. Газонның үзенең функциональ файдасын тулысынча күрсәтә алуы турыдан-туры сайланган үлән төрләре белән бәйле. Шуңа күрә үлән төрләрен сайлаганда түбәндәге аспектларны исәпкә алырга кирәк: ① Җирле мохит шартларына җайлаштырылган, үрчүе җиңел, тиз үсә һәм ел дәвамында озак вакыт якты яшел яфраклар саклый торган үлән төрләре. ② Кисүгә һәм тапталуга чыдам, чүп үләннәре белән көндәшлек итү сәләтенә ия булган күпьеллык үлән төре. ③ Тискәре мохиткә җайлашу сәләтенә ия, корылыкка, су басуга, зарарлы газларга, корткычларга һәм авыруларга, уңдырышсызлыкка һ.б. чыдам. ④ Карап тоту һәм идарә итү шартларына туры китереп, кыска үсемлекле, нечкә яфраклы, тотрыклы үсә торган һәм матур яфрак төсендәге үлән төрләрен сайларга тырышыгыз.
2 Утырту алдыннан туфрак әзерләү
Элегрәкгазон салу, участоктагы туфракны яхшыртырга, дренаж һәм сугару системасын әзерләргә кирәк. Газон утырту башында чүп үләннәрен алып ташларга һәм барлык плитәләрне, вак ташны һәм башка чүп-чарны участоктан чыгарырга кирәк. Газонны югары тутыру һәм түбән тутыру белән тигезләргә кирәк. Газон үсемлекләре - калын тамырлары булмаган һәм тамырлары сай булмаган түбән үләннәр. Туфракның калынлыгын якынча 40 см, мөмкин булса 30 см дан да ким булмаска тырышыгыз. Әгәр җирле урыннарда туфрак табылса, катлам начар яки катнаш туфрак артык күп булса, газонның тигез үсешен тәэмин итү өчен туфракны алыштырырга кирәк. Җирне әзерләгәндә, сез төп ашламаларны, мәсәлән, тирес, компост, торф һәм башка органик ашламаларны куллана аласыз, аннары бер тапкыр сукалый аласыз, аннары су җыелмасын өчен җирне тигезли аласыз. Идеаль тигез газон өслеге уртада бераз югарырак булырга һәм әкренләп ян-якларга яки кырыйларга таба авышырга тиеш. Бина тирәсендәге газон нигездән 5 см түбәнрәк, аннары тышка авыш булырга тиеш. Туфрак бик коры яки җир асты сулары дәрәҗәсе бик югары яки су күп булган газоннар, шулай ук спорт мәйданнарындагы газоннар дренаж өчен яшерен торбалар яки ачык чокырлар белән җиһазландырылырга тиеш. Тулырак дренаж корылмасы - буш су өслегенә яки дренаж торбалары челтәренә тоташтырылган яшерен торбалар системасы. Участокны соңгы тигезләү алдыннан, сиптергеч сугару торбалары челтәрен дә күмеп куярга кирәк.
3 Газоннарны ничек утыртырга
3.1 Чәчү ысулы
Ул күп күләмдә орлык бирә торган һәм җыю җиңел булган үлән орлыклары өчен яраклы. Аларны орлыклар белән үрчетергә мөмкин. Гадәттә көз яки язда чәчелә, җәй көне дә чәчелергә мөмкин, ләкин күпчелек үлән орлыклары эссе һава торышында начар шыта. Гади рәвештә, җылы сезонлы үлән орлыклары язда чәчелә һәм яз ахырында һәм җәй башында чәчелергә мөмкин; салкын сезонлы үлән орлыклары көзен чәчелә. Шыгу тизлеген арттыру өчен, шытуы авыр булган орлыкларны чәчү алдыннан эшкәртергә кирәк.
3.2 Сабак чәчү ысулы
Сабак чәчү ысулын столоннарга бирешүчән үлән төрләре өчен кулланырга мөмкин, мәсәлән, эт тамыры, келәм үләне, zoysia tenuifolia, үрмәләүче бентграсс һ.б. Бу ысул ана газонны көрәк белән җыюдан, тамырларга беркетелгән туфракны селкетүдән яки су белән чайкатудан, аннары тамырларны җәюдән яки 5-10 см озынлыктагы кыска кисәкләргә кисүдән гыйбарәт, һәр кисәктә ким дигәндә бер төен булырга тиеш. Кечкенә сабак кисәкләрен туфракка тигез җәегез, аннары якынча 1 см калынлыктагы вак туфрак белән каплагыз, җиңелчә басыгыз һәм шунда ук су сиптерегез. Хәзердән башлап, көненә бер тапкыр иртән һәм кичен су сиптерегез, һәм тамырлар тамырлангач, су сиптерү санын әкренләп киметегез. Сабакларны язда үлән орлыклары шыта башлагач чәчәргә мөмкин, ләкин гадәттә көзен августтан сентябрьгә кадәр үткәрелә, чөнки язгы чәчү өчен 3 ай, ә көзге чәчү өчен җирне каплау өчен 2 ай кирәк.
3.3 Бүлеп утырту ысулы
Газонны көрәгәннән соң, куакларны сак кына йомшартыгыз һәм аларны билгеле бер ераклыкта чокырларга яки полосаларга утыртыгыз. Әгәр Zoysia tenuifolia аерым утыртылса, аны 30-40 см ераклыкта полосаларга утыртырга мөмкин. Һәр 1 м2 үләнне 30-50 м2 мәйданга утыртырга мөмкин. Утыртканнан соң, аны бастырып, тулысынча сугарыгыз. Киләчәктә туфракны киптермәскә һәм идарә итүне көчәйтергә тырышыгыз. Утыртканнан соң, үләнне 2 елдан соң туфрак белән капларга мөмкин. Тиз үрчәргә һәм газон формалаштырырга теләсәгез, полосалар арасындагы араны кыскартыгыз.
3.4 Тарату ысулы
Бу ысулның төп өстенлеге шунда ки, ул тиз арада газон формалаштыра ала, теләсә кайсы вакытта башкарылырга мөмкин һәм утыртканнан соң җиңел идарә ителә. Ләкин ул кыйммәт һәм күп үлән чыганаклары таләп итә. Аны түбәндәге формаларга бүлеп була.
(1) Ябык түшәм түшәү ысулы. Җирне тулысынча каплау ысулы, бернинди бушлыклар калдырмыйча. Газонны озын полосаларга кисегез, киңлеге 25-30 см һәм калынлыгы 4-5 см. Артык авыр булмасын өчен, ул бик калын булмаска тиеш. Газонны кискәндә, газонга билгеле бер киңлектәге агач такта куегыз, аннары аны агач такта кырые буйлап үлән көрәге белән кисегез. Газон салганда, газон тоташкан урыннарда 1-2 см ара калдырырга кирәк. Үлән өслеген бастырып, торба белән тигезләргә мөмкин, үлән өслеген һәм тирә-юньдәге туфрак өслеген тигезләргә. Шулай итеп, газон һәм туфрак тыгыз бәйләнештә була, корылыктан саклана, һәм газонны үстерү җиңел була. Газонны салу алдыннан һәм аннан соң җитәрлек күләмдә су сиптерергә кирәк.
(2) Арадаш юл түшәү ысулы. Гомумән алганда, юл түшәү ысулының ике төре бар. Беренчесе - турыпочмаклы газон куллану, ул юл түшәлгән һәм әйләндерелгән, һәр кисәк арасында 3-6 см ара калдырылган, һәм юл түшәлгән мәйдан гомуми мәйданның 1/3 өлешен тәшкил итә. Икенчесе - һәр газон кисәге чиратлашып урнаштырылган, слива чәчәге формасында, һәм утырту мәйданы гомуми мәйданның 1/2 өлешен тәшкил итә. Утыртканда, газон утыртылган урынны газонның калынлыгына карап казып алырга кирәк, газон һәм туфрак өслеге тигез булсын өчен. Газон салынганнан соң, аны бастырып, аннары су сиптерергә мөмкин. Мәсәлән, яз көне утыртканда, яңгыр сезоныннан соң столоннар һәрьяклап үсәчәк, һәм газон бер-берсенә тыгыз бәйләнгән булачак.
(3) Мәкаләләр тарату ысулы.Газонны кисегез6-12 см киңлектәге озын полосаларга салып, 20-30 см рәт ара калдырып утыртыгыз. Бу ысул белән салынган газонны ярты елдан соң тулысынча тоташтырып була. Утыртканнан соң эшкәртү катламнар арасында түшәлү ысулы белән бер үк.
Бастырып чыгару вакыты: 2024 елның 14 августы